Bir İSG kontrol formunun asıl okunduğu an, doldurulduğu an değildir. Bir olay sonrası açılan dosyada forma bakan kişi "uygun" yazısını değil, arkasındaki kanıtı arar. Kâğıtta ise sökülmüş bir makine koruyucusuyla hiç bakılmamış makine tıpatıp aynı görünür: ikisinde de tek bir tik vardır.
Ağırlığı beş olan maddeler
Genel İSG Saha Turu'nun 19 maddesi eşit değildir. Sökülmemiş makine koruyucusu, eksiksiz kenar korkuluğu ve yüksekte emniyet kemeri kullanımı ağırlık 5 taşır; üçü de kritik, üçü de fotoğraf zorunludur. KKD kullanımı ile acil stop butonları ağırlık 4 ve yine kritiktir. Bu beş maddeden biri uygunsuz işaretlendiğinde ağırlık hesabı devre dışı kalır ve skor sıfır olur. Formun geçme notu %90'dır.
Elektrik Güvenliği ve Yangın Güvenliği Kontrolü'nde eşik daha yukarıda: ikisinde de geçme notu %95. Elektrikte pano önünün açıklığı, panoların kilitli olması, kaçak akım rölesinin varlığı ve açıkta kablo bulunmaması kritik dört maddedir; yangında tüplerin önü, dedektörler ve acil çıkışlar aynı statüde. Cevapsız kalan madde paydanın dışında tutulur: karşılığı olmayan soru skoru ne yukarı çeker ne aşağı.
Üç madde tik değil, sayı ister
Denetçi bu maddelerde işaretleme yapmaz, değeri girer. Gürültü seviyesi en çok 85 dB, topraklama direnci en çok 10 Ω, yangın tüpünde son dolum tarihine kalan süre en az 1 ay olarak tanımlı. Topraklama ve tüp dolum maddeleri ağırlık 4, gürültü ağırlık 2 taşır.
Belgeye bağlı maddeler de var: elektrik tesisatı periyodik muayene raporu, paratoner ölçüm raporu, son yangın tatbikatı kaydı, sıcak çalışma izni sistemi. Metin bilgilendirme amaçlıdır; yürürlükteki mevzuat esastır.
Şantiyede bağlantı yokken doldurulan form
Şantiye bodrumunda ya da trafo binasında şebeke çoğu zaman yoktur. Uygulama böyle yerlerde çevrimdışı yürür; madde işaretlenir, fotoğraf çekilir, imza alınır. Bağlantı döndüğünde kuyruk kendiliğinden yüklenir; aynı denetimin ikinci kopyası oluşmaz, geri çevrilen gönderimin gerekçesi ekranda kalır, fotoğraflar küçültülerek aktarılır.
Kanıt istenen 14 madde var; fotoğraf eklenmeden bu maddeler tamamlanmış sayılmaz. Makine koruyucusu, yağ ve kimyasal kaçağı, yürüyüş yolları, iskele ankrajları, yanıcı malzeme alanı, pano önü ve hasarlı kablo bunlar arasında. Atölye kapısındaki QR denetimi açar. Periyotlar günlük, haftalık, aylık ve çeyrekliktir; zamanında yapılmayan tur "kaçırıldı" durumuna geçer.
Düşen maddenin ardından ne oluyor
Uygunsuz işaretlenen madde beklemez; kaydını sistem açar, riskine göre süre biçer: kritik 4 saat, yüksek 24 saat, orta 3 gün, düşük 1 hafta. Sorumlusuna bildirim düşer.
Düzeltmenin fotoğrafı yüklenmeden ve yetkili onaylamadan kayıt kapanmaz; onay verilmezse kayıt sorumlusuna geri gider, yeniden açılma sayacı bir artar. Alanın kullanımını durduran bir bulguda iş durur ve kayıt yalnız sorumlusunun değil, herkesin panosunda görünür. Onarım isteyenler ayrı yol izler: arızalı kaçak akım rölesi ya da hasarlı kablo tek tıkla Servestra iş emrine çevrilir, iş emri bitince uygunsuzluk doğrulanmayı bekler.
Aynı bulgu üçüncü kez çıkarsa
Aynı alanda kapanmış bir madde yeniden düşerse kayıt tekrar etiketiyle açılır, o alanda yürüyen kök neden analizi varsa ona iliştirilir. Kök neden olmadan üç tür kayıt kapanmaz: kritik olanlar, tekrar edenler ve yeniden açılanlar. Bunlarda 5 Neden zinciri kurulur, düzeltici ve önleyici faaliyet tanımlanır, 30 gün sonra etkinlik kontrolü yapılır; kontrol "etkisiz" derse kayıt analiz aşamasına geri gönderilir. Bakımda LOTO uygulanmaması gibi bulgular burada anlam kazanır.
Belgelerde iki tarih ayrı izlenir: geçerlilik sonu belgeyi geçersiz kılar, gözden geçirme tarihi elden geçirme vaktini gösterir. Yürürlükten kalkan sürüm arşive geçer, silinmez; okundu onayı her sürümde yeniden istenir. Taşeron karnesinin formülü gizli değil: terminde kapatma 40, ilk seferde doğru 25, kapanış hızı 15, belge geçerliliği 20; verisi olmayan bileşen hesaba girmez. Yönetim ekranında alanlar sıralanır, tekrarlayan problemler ayrı listede toplanır, 12 aylık eğilim, termine uyum ve denetçi karşılaştırması görülür; çıktı PDF, şifresiz bir bağla paylaşılır.
Kurulumda ne geliyor
- 4 denetim formu: Genel İSG Saha Turu (19 madde, geçme notu %90), Yangın Güvenliği Kontrolü (14 madde, %95), Elektrik Güvenliği (11 madde, %95), 5S Düzen Denetimi (14 madde, %80)
- Dört formda 58 madde: 12 kritik, 14 fotoğraf zorunlu, 3 ölçüm maddesi
- Bölümler kişisel koruyucu, makine güvenliği, saha düzeni, kimyasal ve atık, yüksekte çalışma, söndürme, algılama ve uyarı, tahliye, pano, tesisat ve belge başlıkları; 5S formu Ayıkla, Düzenle, Temizle, Standartlaştır, Sürdür adımlarını izler
- Terminoloji "Alan" olarak gelir; hat, atölye, depo ve şantiye bölümü aynı yapıda tanımlanır
Dayanak: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği ile Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik. Metin bilgilendirme amaçlıdır; yürürlükteki mevzuat esastır.
Sık sorulanlar
Gürültü 85 dB'yi aşarsa denetimin skoru sıfırlanır mı?
Sıfırlanmaz. Gürültü ölçümü kritik işaretli değildir; sınır aşılırsa madde uygunsuz sayılır, ağırlığınca puan kaybettirir ve uygunsuzluk kaydı açar. Skorun tümden sıfırlanması yalnız kritik maddelerde olur.
Kenar korkuluğu eksik bulunduğunda çalışma duruyor mu?
Madde hem kritik hem fotoğraf zorunlu, ağırlığı 5; uygunsuz işaretlendiğinde denetimin skoru sıfırlanır. Alanı kapatan bulgu olarak işaretlenirse iş durur, kayıt herkesin panosunda görünür ve 4 saatlik termin alır.
5S formunda hiç kritik madde yok, geçme notu neden %80?
5S Düzen Denetimi 14 maddelik ayrı bir form; kritik maddesi ve ölçümü yok, tek fotoğraf zorunlu maddesi var. Ağırlıklar 1 ile 3 arasında; en yükseği 3 ile "önceki denetimin bulguları kapatılmış mı" maddesi.
Yüksekte çalışma maddeleri fabrikada karşılıksızsa skoru düşürür mü?
Düşürmez. Kenar korkuluğu, emniyet kemeri ve iskele maddeleri o alanda geçerli değilse boş bırakılır; cevapsız madde paydanın dışında kaldığı için skora girmez.